Từ điển thuật ngữ giao dịch crypto
Những từ bạn sẽ gặp khi dùng CoinSim hoặc bất kỳ sàn giao dịch tiền mã hoá nào, giải thích ngắn gọn bằng tiếng Việt và kèm ví dụ.
Thị trường và tài sản
- Tiền mã hoá (crypto)
- Tài sản kỹ thuật số dùng công nghệ chuỗi khối (blockchain) để ghi nhận ai sở hữu bao nhiêu. Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH) là hai loại lớn nhất.
- Stablecoin, USDT
- Đồng tiền mã hoá được neo giá theo một đồng tiền pháp định, thường là đô la Mỹ. 1 USDT có giá gần bằng 1 USD, nên hay được dùng làm đơn vị tính giá các coin khác.
- Cặp giao dịch
- Hai tài sản đổi cho nhau, ví dụ BTC/USDT: mua BTC bằng USDT hoặc bán BTC lấy USDT. Giá của cặp là số USDT cần để mua 1 BTC.
- Vốn hoá thị trường
- Giá một đồng nhân với tổng số đồng đang lưu hành, dùng để so sánh quy mô các dự án.
- Khối lượng giao dịch (volume)
- Tổng giá trị đã được mua bán trong một khoảng thời gian, thường là 24 giờ. Khối lượng cao thường đi kèm thanh khoản tốt.
- Thanh khoản
- Mức độ dễ mua bán một lượng lớn mà không làm giá thay đổi nhiều. Sổ lệnh dày nghĩa là thanh khoản cao.
- Biến động (volatility)
- Mức độ giá thay đổi lên xuống. Coin nhỏ thường biến động mạnh hơn BTC rất nhiều.
Lệnh và khớp lệnh
- Spot
- Giao dịch giao ngay: bạn mua và sở hữu coin thật sự (trong CoinSim là coin ảo). Lỗ tối đa là số tiền đã bỏ ra.
- Sổ lệnh (order book)
- Danh sách các lệnh mua và bán đang chờ ở từng mức giá.
- Bid / Ask
- Bid là giá người mua sẵn sàng trả cao nhất; Ask là giá người bán chấp nhận thấp nhất.
- Spread
- Chênh lệch giữa Ask và Bid. Spread hẹp nghĩa là chi phí vào lệnh thấp.
- Lệnh thị trường (market order)
- Mua/bán ngay với giá tốt nhất hiện có. Nhanh, nhưng có thể bị trượt giá.
- Lệnh giới hạn (limit order)
- Mua/bán ở mức giá bạn chọn hoặc tốt hơn. Có thể phải chờ, hoặc không bao giờ khớp nếu giá không tới.
- Stop-Limit
- Lệnh giới hạn chỉ được đặt khi giá chạm mức Stop. Hay dùng để cắt lỗ tự động.
- OCO
- Viết tắt của One-Cancels-the-Other: hai lệnh đặt cùng lúc, một lệnh chạy thì lệnh kia tự huỷ.
- Maker / Taker
- Maker là người đặt lệnh nằm chờ trong sổ lệnh (tạo thanh khoản); Taker là người khớp ngay với lệnh có sẵn (lấy thanh khoản). Phí maker thường thấp hơn phí taker.
- Trượt giá (slippage)
- Chênh lệch giữa giá bạn kỳ vọng và giá trung bình thực tế khi khớp, xảy ra khi lệnh lớn hơn lượng hàng ở mức giá tốt nhất.
- Khớp một phần
- Chỉ một phần lệnh được thực hiện, vì không đủ người mua/bán đối ứng ở các mức giá chấp nhận được.
Futures
- Hợp đồng tương lai vĩnh cửu (perpetual futures)
- Hợp đồng đặt cược vào giá của một coin mà không cần sở hữu coin đó, và không có ngày đáo hạn.
- Long / Short
- Long là đặt cược giá tăng; Short là đặt cược giá giảm.
- Đòn bẩy (leverage)
- Hệ số nhân quy mô vị thế so với tiền ký quỹ. Đòn bẩy 10x nghĩa là 100 USDT ký quỹ mở được vị thế 1.000 USDT. Lãi và lỗ đều bị nhân lên tương ứng.
- Ký quỹ (margin)
- Số tiền bạn đặt cọc để mở vị thế. Với ký quỹ riêng (isolated), mỗi vị thế có khoản ký quỹ riêng và lỗ tối đa bằng khoản đó.
- Thanh lý (liquidation)
- Vị thế bị đóng bắt buộc khi khoản lỗ gần bằng ký quỹ. Giá thanh lý càng gần giá vào lệnh khi đòn bẩy càng cao.
- Ký quỹ duy trì
- Mức ký quỹ tối thiểu phải còn để giữ vị thế; CoinSim dùng 0,5% giá trị vị thế.
- PnL, ROE
- PnL là lãi/lỗ bằng tiền; ROE là lãi/lỗ tính theo phần trăm của ký quỹ.
- TP / SL
- Take Profit (chốt lời) và Stop Loss (cắt lỗ): các mức giá mà vị thế sẽ tự đóng.
- Funding
- Khoản phí định kỳ giữa phe Long và phe Short trên sàn thật, giúp giá hợp đồng bám sát giá spot. CoinSim không tính phí này.
Earn và lãi suất
- APR
- Lãi suất năm chưa tính lãi kép. APR 5% với 1.000 USDT nghĩa là khoảng 50 USDT tiền lãi sau một năm.
- APY
- Lãi suất năm đã tính lãi kép, luôn cao hơn hoặc bằng APR.
- Lãi kép
- Tiền lãi được cộng vào gốc và tiếp tục sinh lãi. Sản phẩm linh hoạt trong CoinSim cộng dồn theo từng giây.
- Lãi theo bậc
- Mức lãi khác nhau cho từng khoảng số dư, ví dụ thưởng thêm 4% cho 1.000 USDT đầu tiên.
- Linh hoạt / Cố định
- Linh hoạt rút lúc nào cũng được; cố định khoá trong một số ngày để đổi lấy lãi suất cố định.
Phân tích kỹ thuật
- Nến Nhật (candlestick)
- Cách vẽ giá mở, đóng, cao, thấp trong một khoảng thời gian bằng một "cây nến".
- Xu hướng (trend)
- Hướng đi chung của giá: tăng, giảm hoặc đi ngang. Đường xu hướng nối các đáy (khi tăng) hoặc các đỉnh (khi giảm).
- Hỗ trợ / Kháng cự
- Vùng giá mà trước đây giá thường bật lên (hỗ trợ) hoặc bị đẩy xuống (kháng cự).
- Fibonacci thoái lui
- Các mức 23,6%, 38,2%, 50%, 61,8% và 78,6% của một đợt biến động, thường được theo dõi như vùng giá có thể hồi về.
- Khung thời gian (timeframe)
- Khoảng thời gian của mỗi cây nến: 1 phút, 15 phút, 1 giờ, 1 ngày… Khung lớn cho thấy xu hướng dài hạn.
Muốn thử ngay những khái niệm này? Đọc hướng dẫn hoặc mở sàn mô phỏng.